Verdedigingslinie
De verdedigingslinie bestaat uit kanalen, dijken met dammen en sluizen, terreinen die onder water konden worden gezet (inundatie) en 46 forten en batterijen. Het idee achter de Stelling is een staaltje Hollands waterbouwkundig vernuft. Met een ingenieus systeem kon het land rondom de linie onder water worden gezet, waardoor een waterplas kon ontstaan, niet diep genoeg voor schepen en te diep voor man en paard. Nog voordat de Stelling was voltooid, was hij al achterhaald. De opkomst van het vliegtuig ontnam de linie zijn betekenis. De forten en infrastructuur bleven echter bewaard, waardoor een uniek monument van defensieve en waterstaatkundige techniek is ontstaan. In Haarlemmermeer ligt van oost naar west een ruim tien kilometer lange liniedijk, lokaal de Geniedijk genoemd. Oude en jong aangeplante populieren geven de Geniedijk een herkenbaar karakter.
Forten
In de Geniedijk liggen drie grote forten:
- Fort bij Vijfhuizen, ook wel Kunstfort bij Vijfhuizen genoemd, is een prachtig gerestaureerd fort. Delen van het fort zijn ingericht als atelier waar diverse tentoonstellingen te zien zijn, evenals op het fortterrein. Tevens is er een restaurant in het fort gevestigd. Meer info: http://www.kunstfort.nl/.
- Fort bij Hoofddorp, is een opvallend fort met twee verdiepingen. Op dit moment is het in gebruik als een schietbaan en helaas niet open voor publiek.
- Fort bij Aalsmeer, ook wel Fort Rijssenhout genoemd. Het fort is voor een deel ingericht als een museum door Stichting Crash '40-'45. Er zijn nu oude vliegtuigtoestellen uit de Tweede wereldoorlog te bezichtigen. De gemeente heeft samen met Stadsherstel Amsterdam plannen in voorbereiding voor de herbestemming van dit fort.
De Geniedijk begint in het westen bij het Fort bij Vijfhuizen aan de Cruquiusdijk en loopt via het Fort bij Hoofddorp naar het Fort bij Aalsmeer aan de Aalsmeerderdijk. Fort bij Aalsmeer ligt in de gemeente Haarlemmermeer ten noordoosten van Rijsenhout. Buiten de Geniedijk en de genoemde forten zijn er meer Stellingonderdelen in de gemeente Haarlemmermeer gelegen. Minder bekend zijn Fort de Liede en Fort bij Heemstede te Cruquius. Beide forten zijn onderdeel van een voorloper van de Stelling van Amsterdam, ook wel de Posten van Kraijenhoff genoemd. Ook de voormalige forten aan het Nieuwe Meer en Schiphol waren onderdeel van deze voorloper. Daarnaast zijn er diverse andere Stellingonderdelen langs en op de dijk te vinden, zoals sluizen en (neven)batterijen.
Groene ruggengraat
De Geniedijk heeft nog steeds een strategische ligging, niet meer voor militaire doeleinden, maar tegenwoordig voor recreatief gebruik en als ecologische verbinding. De Geniedijk vormt namelijk een groen lint in het stedelijk gebied van Hoofddorp en is een drukke fiets- en wandelverbinding. Het fietspad verbindt de aanliggende wijken en kernen, groen- en recreatiegebieden en vormt een oase van rust omdat het drukke wegen alleen kruist. De fietsroute loopt afwisselend aan noordzijde, zuidzijde en over de kruin van de dijk. Te midden van schapen en koeien fietsen en wandelen vele inwoners van de gemeente Haarlemmermeer en daarbuiten. Daarnaast is de Geniedijk ook een belangrijke ecologische verbinding. De dijk biedt plaats aan verschillende planten, vogels en kleine zoogdieren. Het is een belangrijke trekroute voor dieren, waaronder vlinders en vleermuizen door Hoofddorp. Ook planten verspreiden zich makkelijk via de Geniedijk.
Fiets- en wandelroutes
Rond de Stelling van Amsterdam zijn diverse fiets- en wandelroutes gerealiseerd:
Beleid
De gemeente heeft het beleid voor de Geniedijk en de forten verwoord in de volgende beleidsdocumenten:
- Visie op de Geniedijk
- Herontwikkeling van het Fort bij Aalsmeer (PDF-formaat, 559 Kb, PDF bestanden kunt u downloaden met onder meer de gratis Adobe Acrobat reader)